تورکچولوک و رومانتیزمین وحدتی گولشن علییئوا کنگرلی فیلولوژی علملری دوکتورو، پروفسور بؤیوک شخصیتلر فیزیکی حیاتلارینی باشا ووردوقدان سونرا ابدیت عؤمرو یاشاییرلار. هر یئنی دوغولان نسیل کلاسیکین یارادیجیلیغیندا اؤز فیکری-معنوی سواللارینا جاواب تاپیر، کلاسیکلر هر نسیلله یئنیدن دوغولا بیلیرلر. آذربایجان ادبیاتیندا بئله صنعتکارلاردان بیری عقیدهسینه گؤره توتالیتار سووئت رژیمی طرفیندن تصفیهیه معروض قالمیش رومانتیک شاعیر و فیلوسوف حسین جاویددیر. او قدیربیلن میلتی طرفیندن دایم خاطیرلانیر، درین مضمونلو، بدیعی-فلسفی صیقلتلی اثرلری دؤنه-دؤنه چاپ اولونور، یئنی-یئنی نسیللر طرفیندن ماراق و هوسله اوخونور. حسین جاویدین بیر شخصیت و صنعتکار کیمی بؤیوکلوگو آذربایجان جومهوریتی پرزیدنتی جناب ایلهام علییئفین کلاسیک ایرثه احتیرامی و بؤیوک قدرشوناسلیقلا ایمضالادیغی ۲۴ اوکتوبر ۲۰۱۷-جی ایل تاریخلی سرانجامدا حسین جاویدین ادبی-تاریخی مؤوقعیی اوبیئکتیو نظری عکسینی تاپمیشدیر.بؤیوک شاعیر و دراماتورقون ۱۳۵.جی ایلدؤنومونون کئچیریلمهسی حاقیندا بو تاریخلی سرانجامدا دئییلیر: " حسین جاوید سون درجه درین مضمونلو یارادیجیلیغی ایله چوخعصرلیک آذربایجان ادبیاتی خزینهسینه تاریخی-مدنی دَیرلر بخش ائتمیش قودرتلی سؤز صنعتکاریدیر. او، شرقین زنگین فلسفی-پوئتیک ایرثی زمینینده یوکسلهرک و دونیا رومانتیزم عنعنهلریندن اوغورلا بهرهلنهرک آذربایجان خالقینین ادبی-بدیعی فیکیر سالنامهسینه پارلاق صحیفهلر یازمیشدیر. موتفکّیر صنعتکارین نئچه-نئچه اوخوجو و تاماشاچی نسلینین استتیک ذؤوقونو موعینلشدیرن اثرلری بو گون ده اؤز مونومنتاللیغینی و یوکسک تاثیر گوجونو قوروماقدادیر". حسین جاوید یارادیجیلیغینا بو کونسِپتوال قیمت گل

سیّد جعفر پیشهوری حاقدا بیلمهدیکلریمیز پروانه ممدلیصغرا خانیم آذری (جوادزاده) ۲۱ آذر حرکاتینین لیدری، آذربایجان دموکرات فیرقهسینین قوروجوسو و رهبری سیّد جعفر پیشهورینین باجیسیدیر. هر ایکیسی آذربایجاندا یاشامیش و ایشلهمیشدیر. ایجتیماعی-سیاسی فعالیته ماراق گؤسترمیش، آدف-نین فعال عوضولریندن اولموش، ایجتیماعی ایشلرده چالیشمیشدیر. حیات یولداشی میرآغا آذری آذربایجانین هر ایکی تاییندا دمیریولو و کؤرپوسالما اوزره موهندیس ایشلمیشدیر. بو گون آذربایجاندا اینشا ائدیلمیش بیر نئچه کؤرپو اونون آدی ایله باغلیدیر.ایش ائله گتیرمیشدی کی، صغرا خانیم قارداشی سیّد جعفر پیشهوری ایله تکجه اوشاقلیقدا دئییل، سونرالار دا اوزون مودّت عاییلهلیکجه بیر یئرده یاشامیش، قایغیکش بیر باجی کیمی پیشهورینین همدردی و سیرداشی اولموشدو. سیّد جعفر عاییلهده کی بئش اوشاقدان ایکینجیسی ایدی. صفر آیینین ۱۳-ده دوغولموشدو. پیشهوری حاقیندا دئییر: "کندین باشبیلنی میردامت (اونون اؤنجه گؤرمک قابیلیتی واردی) آتاما دئمیشدی کی، بو اوشاق چوخ آغیر گونده دونیایا گلیب. اوشاغی قادا-بالادان اوزاق ائلهمک اوچون یئددی ایل اونون اؤزو آغیرلیغیندا صدقه پایلانمالیدی. گلهجکده اونون باشینا نهلر گلهجگینی تکجه آللاه بیلیر". تزه دوغولموش اؤولاد حاقدا بو سؤزلری ائشیدن آتاملا آنام چوخ موتاثیر اولموشدولار. یئددی یاشینا قدر هر ایل اونو ترهزینین بیر گؤزونه چیخاریر، او بیری گؤزونه ایسه اؤزو آغیرلیغیندا دویو، بوغدا و س. قویوردولار". بئش یاشیندا آرتیق یازیب اوخوماغی باجاریردی. موطالیعه ائتمگی چوخ سئویردی. بعضاً اونو اویناماغا چاغیراندا باجیسینا دئییردی کی، گئت اؤزون تک اوینا، منه قاریشما. ادبیات، تاریخ، فلسفهیه عایید الینه نه کی

اوزاق یاشیل آداواقف صمد اوغلو اورگیم یول چکیر بیر گؤزه دؤنوب، یوللار دا ترس کیمی اوزانیر، گولوم. یوخومدان هر گئجه دورنالار کئچیر، بیلمیرم نه اولوب، هارادان بیلیم؟! بئله گئتسه سینار قوشلارین سسی، دنیزین ده سسی گونبَگون باتار. یوبانما، عزیزیم، گل قورتار منی، آرخادان درد چاپیر، قورخورام چاتا... حالیما یانان گرک سسین دوشنده یادا، اؤتن گونلری قورو، یاخشی باخ، وئرمه بادا... آیریلیق بیر دنیز ایمیش، سن اوزاق یاشیل آدا... تئز اول خبر وئر، گؤروم نئجهسن، گؤزلرین نئجهدی، یئریشین نئجه؟ یامان داریخمیشام، من سندن اؤترو، باری بیر سوراق وئر اؤزون گلینجه. یئرینی بیلمیرم، بیلسم گلَرم، کؤنلونو آلارام، سئورم یئنه. خزرین کؤکسوندن قالخان دومانا، قارا شانی بوکوب گتیررم سنه... حالیما یانان گرک سسین دوشنده یادا، اؤتن گونلری قورو، یاخشی باخ، وئرمه بادا... آیریلیق بیر دنیز ایمیش، سن اوزاق یاشیل آدا... يازان : عباس ائلچین چهارشنبه ۱۴۰۱/۱۰/۱۴ |

نسیمی و فولکلورپروفسور مدد چوبانوفدونیانین بوتون صنعتکارلاری کیمی کلاسیک آذربایجان یازیچیلاری دا تاریخاً فولکلورلا عوضوی صورتده باغلی اولموشلار. اونلار اؤز یارادیجیلیقلاریندا شیفاهی خالق ادبیاتیندان گئنیش ایستیفاده ائدهرک همین اثرلرین اوخوناقلی اولماسینا چالیشمشلار.عمادالدین نسیمی ده شیفاهی خالق ادبیاتیندان گئنیش ایستیفاده ائتمیشدیر. اونون یارادیجیلیغیندا شیفاهی خالق ادبیاتی - آتالار سؤزلری اؤزونو پارلاق شکیلده گؤستریر. بونون باشلیجا سببی، شوبههسیز، بیرینجی آتالار سؤزونون چوخ ییغجام، درین معنالی و هامی طرفیندن آنلاشیقلی؛ دیگر طرفدن ایسه اونون صنعتکار اوچون میثیلسیز تصویر و ایفاده واسیطهلری اولماسیدیر. نسیمی اکثر حاللاردا آتالار سؤزونو شوعورلو صورتده دَییشدیریر، ایختیصار ائتمکله برابر اونا موعین علاوه لر ده ائدیردی. بئله لیکله، اونون اثرلرینده آتالار سؤزو یئنی معنا، مضمون و ماهیت داشیییردی. نسیمی بونلاردان اؤز یئرینده و مهارتله ایستیفاده ائتمگی باجاریردی. نسیمی ماهیر سؤز اوستادی ایدی. او، اؤلمز صنعتی ایله اوخوجولارینین قلبینده ابدی هئیکل اوجالتمیشدیر. نسیمینین لیریک اثرلری، تورک دیلینده یاراتمیش اولدوغو دیوانی میلّی ادبی دیلیمیزین، شعر دیلیمیزین اینکیشافیندا بوتؤو بیر مرحله تشکیل ائدیر. او، اثرلرینین دیلینه دیقت یئتیرمیش، جانلی خالق دیلینین توکنمز خزینهسیندن باجاریقلا ایستیفاده ائتمیشدیر. نسیمی دیلینین زنگینلیگی، آخیجیلیغی، سادهلیگی و سلیسلیگی اونون کلاسیک ادبی ایرثین و شیفاهی خالق ادبیاتینین قیمتلی جهتلرینی یارادیجی فورمادا منیمسهیه بیلمهسیندهدیر. بو دا نسیمی شعرینده، هر شئیدن اوّل، فیکرین تاثیر قووّهسینین و اموسیوناللیغینین آرتماسینا یاردیم گؤسترمیشدی

محمدامین رسولزادهنین نظامیسی پروفسور نصیب نصیبلی احمد کسرویدن شیخ الاسلامییه قدر بوتون پان ایرانیستلرین و فارس عیرقچیلارینین بؤیوک ایستکله تکرار ائتدیکلری تِزه گؤره، آذربایجانین اسکی خالقی آذریلردن عیبارت ایمیش. اونلار دا شعرلر سؤیلهمیش، فارس ادبیاتینین زنگینلشمهسی اوچون چالیشمیشلار. بو فیکرین یانلیشلیغینی گؤسترن اثرلر آراسیندا محمد امین رسولزادهنین آذربایجان شاعیری نظامی آدلی آکادمیک آراشدیرماسی اؤزل بیر یئره صاحیبدیر. بو اینجلهمه محمد امین بیگین اوروپادا یاشاماق مجبوریتینده قالدیغی 30.لو ایللرینده یازیلمیش، بؤیوک شاعیر نظامینین 1941 ایلیندهکی 800.جو دوغوم ایلی آنیسینا اتحاف ائدیلمیشدیر. او دؤنملرده، ایراندا و ایران ائشیگینده نظامی اوچون آنما تؤرنلری گئچیلیرمکده ایدی. نظامی، عنعنهوی اولاراق ایران یا دا فارس شاعیری اولاراق تقدیم ائدیلیردی. بو قونودا شوروی ایستیثنا ایدی. رسولزادهیه گؤره، نظامی ابدی اثرلرینی فارسجا یازماسینا باخمایاراق، اونو ایران/فارس شاعیری سایماق دوغرو دئییلدیر. نظامی، تورک اوغلو تورکدور. نظامینین اتنیک کیملیگینه آیدینلیق گتیرن یازار، میلّی تاریخیمیزین بعضی اؤنملی قونولارینی بیلیمسل، اوبژکتیو شکیلده اینجهلهیرک میلّی تاریخ آلغیسینین اولوشماسیندا بؤیوک پایی اولموشدور. محمد امین رسولزاده میلّی تاریخیمیزین ان حسّاس و چلیشکیلی مسلهسی اولان بوگونکو ایران جوغرافیاسیندا بؤیوک ایمپیراتورلوقلار قورموش تورک خاندانلارینین فارسجانی ندن دؤولت دیلی و فارس ادبیاتینین گلیشمهسینی ندن حیمایه ائتدیکلرینه آیدینلیق گتیرمیشدیر. تئوریک عومومیلشدیرمهلر باخیمیندان اثرین ان چکیجی بِؤلومو اولان " تورک حاکیمیتی آلتیندا فارس ادبیات